‘Trĩ Võ Quý’.

"Niềm vui lớn nhất của đời làm khoa học là được công nhận các đóng góp và công trình nghiên cứu của mình. Tôi được giới khoa học quốc tế chuyên nghiên cứu về các loài chim nhớ tới với sự phát hiện ra loài Trĩ lam ở rừng phòng hộ hồ Kẻ Gỗ thuộc xã Kỳ Thượng, Kỳ Anh, Hà Tĩnh."

Ông giáo sư (GS) tròm trèm 80 tuổi mở đầu câu chuyện với tôi về một loại chim mà ông phát hiện ra khi mới ngoài 30 tuổi.

Để được bạn bè quốc tế ghi nhận và đặt luôn tên ông cho loài trĩ mới, ‘Vo Quy Pheasant’ (Trĩ Võ Quý), ông phải mất hơn 10 năm trời lặn lội chụp ảnh, tỉ mỉ ghi chép về đời sống của loài chim chưa từng được thế giới biết tới mà chỉ có ở Việt Nam này. Ông đã viết nhiều bài báo khoa học, đưa ra nhiều chứng cớ để chứng minh, nhưng phải mất đến 20 năm thì Hội đồng Quốc tế Bảo vệ chim (ICBP) mới xác nhận phát hiện quí giá này.

Giáo sư Võ Quý chia sẻ: "Công sức tôi bỏ ra không đáng kể gì. May mắn là loài chim chỉ còn sót lại khoảng vài ba trăm con đã được bảo vệ. Khu vực rừng phòng hộ hồ Kẻ Gỗ đã được chú ý đầu tư hơn trước nên đời sống của nhiều loại động thực vật nói chung và loài trĩ nói riêng đã được đảm bảo”.

Mời các bạn bấm vào Audio 1 để nghe GS Võ Quý kể lại kỉ niệm này.

Nhà điểu học.

Khi còn nhỏ sống ở quê, tôi rất mê những chương trình giải đáp thắc mắc về các loại chim của giáo sư Võ Quý trên kênh VTV2. Đến thăm ông lần này, tôi mới biết tình yêu dành cho các loại chim được ông hun đúc từ những ngày còn chăn trâu cắt cỏ ở quê nghèo xã Yên Hồ, Đức Thọ, Hà Tĩnh.

Cả cuộc đời GS Quý dành nhiều thời gian để nghiên cứu về chim. Ông đã cùng các đồng nghiệp, học trò ‘kiểm kê’ tỉ mỉ, kỹ càng hơn 1.000 loài và phân loài chim ở nước ta. Ông là tác giả của 14 cuốn sách, tiêu biểu như: ‘Chim Việt Nam’ (tập 1, 2), ‘Cuộc sống các loài chim’, ‘Danh mục các loài chim Việt Nam’ v.v…; dịch giả chính của 3 cuốn sách về môi trường, đồng thời cũng là tác giả của hơn 100 công trình khoa học đã công bố trong và ngoài nước.

Ông giáo sư già buồn bã: “Mỗi lần đi ngoài đường thấy nhiều người bán những con chim bị vặt sạch lông mà tôi thấy đau lòng. Đó đa phần là các loài chim di cư bị họ dùng thủ thuật giăng bắt được. Về các vùng quê bây giờ, một dáng cò bay cũng đã dần hiếm. Đó là chưa kể ngay cả các khu rừng phòng hộ cũng đang bị phá dần, đời sống của các loài chim bị ảnh hưởng nghiêm trọng”.

Ngôi nhà ông đang ở cùng cậu con trai cả, khắp các bức tường đều treo ảnh của những chú chim. “Các cụ ta đã đúc rút rất đúng rằng ‘đất lành chim đậu’, chỉ những nơi có môi trường trong lành và an toàn thì chim chóc mới tụ tập về nhiều”. Tôi hiểu tâm sự đó khi biết trong suốt những năm qua GS Võ Quý đã đi khắp 126 khu bảo tồn trên cả nước để nghiên cứu và giúp đỡ ban quản lý trong việc duy trì một hệ sinh thái đa dạng, làm nơi trú ẩn an toàn cho những loài động thực vật, trong đó có các loài chim không còn lạ lẫm gì với ông.

Mời bạn bấm vào Audio 2 để nghe Giáo sư Võ Quý trăn trở về việc bảo tồn các loài chim.

Trăn trở về chất độc hóa học.

Tôi phải gọi điện hẹn đi hẹn lại mới được GS Võ Quý cho gặp trong vòng 2 tiếng. Ông giáo sư già đang cùng nhiều đồng nghiệp của mình hoàn thành cuốn sách giải đáp thắc mắc về chất độc hóa học dioxin. “Cuốn sách được viết ngắn gọn, dễ hiểu sẽ giúp bà con nhân dân nhiều vùng không còn sợ nhưng cũng không coi thường thứ chất độc thời chiến tranh để lại này nữa. Vì phục vụ nông dân nên chúng tôi phải làm rất kĩ lưỡng, đọc và sửa lại từng chút một”, GS Quý kể.

GS Quý là người sáng lập trung tâm nghiên cứu tài nguyên và môi trường trực thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội. Ông đã đến hầu hết những nơi bị nhiễm chất độc da cam nặng nề nhất để tiến hành nghiên cứu và tham gia rất nhiều các buổi hội thảo, chất vấn liên quan đến dioxin ở Việt Nam. Hàng loạt các phương án, biện pháp nhằm giảm tác hại của chất độc, nâng cao môi trường sống qua việc phát triển trồng rừng đã được ông đưa vào áp dụng đạt kết quả cao.

Năm 2003, GS Võ Quý được trao giải thưởng ‘Hành tinh xanh’, một giải thưởng tương đương giải Nobel về môi trường do tổ chức Ashahi Glass trao tặng. Ông đã dành gần hết số tiền của giải thưởng, gần 6 tỷ đồng Việt Nam, để đầu tư vào các khóa học nâng cao hơn nữa kiến thức về môi trường cho cán bộ các tỉnh thành đang theo học tại trung tâm tài nguyên môi trường.

“Việt Nam có ‘rừng vàng biển bạc’ nhưng nếu không biết gìn giữ thì thật nguy hiểm”, GS Quý lo lắng.

Mời bạn bấm vào Audio 3 để nghe giáo sư Võ Quý nói về thực trạng nhiễm dioxin ở nhiều khu vực của Việt Nam.

Thế Văn

Nhà điểu học.

Khi còn nhỏ sống ở quê, tôi rất mê những chương trình giải đáp thắc mắc về các loại chim của giáo sư Võ Quý trên kênh VTV2. Đến thăm ông lần này, tôi mới biết tình yêu dành cho các loại chim được ông hun đúc từ những ngày còn chăn trâu cắt cỏ ở quê nghèo xã Yên Hồ, Đức Thọ, Hà Tĩnh.

Cả cuộc đời GS Quý dành nhiều thời gian để nghiên cứu về chim. Ông đã cùng các đồng nghiệp, học trò ‘kiểm kê’ tỉ mỉ, kỹ càng hơn 1.000 loài và phân loài chim ở nước ta. Ông là tác giả của 14 cuốn sách, tiêu biểu như: ‘Chim Việt Nam’ (tập 1, 2), ‘Cuộc sống các loài chim’, ‘Danh mục các loài chim Việt Nam’ v.v…; dịch giả chính của 3 cuốn sách về môi trường, đồng thời cũng là tác giả của hơn 100 công trình khoa học đã công bố trong và ngoài nước.

Ông giáo sư già buồn bã: “Mỗi lần đi ngoài đường thấy nhiều người bán những con chim bị vặt sạch lông mà tôi thấy đau lòng. Đó đa phần là các loài chim di cư bị họ dùng thủ thuật giăng bắt được. Về các vùng quê bây giờ, một dáng cò bay cũng đã dần hiếm. Đó là chưa kể ngay cả các khu rừng phòng hộ cũng đang bị phá dần, đời sống của các loài chim bị ảnh hưởng nghiêm trọng”.

Ngôi nhà ông đang ở cùng cậu con trai cả, khắp các bức tường đều treo ảnh của những chú chim. “Các cụ ta đã đúc rút rất đúng rằng ‘đất lành chim đậu’, chỉ những nơi có môi trường trong lành và an toàn thì chim chóc mới tụ tập về nhiều”. Tôi hiểu tâm sự đó khi biết trong suốt những năm qua GS Võ Quý đã đi khắp 126 khu bảo tồn trên cả nước để nghiên cứu và giúp đỡ ban quản lý trong việc duy trì một hệ sinh thái đa dạng, làm nơi trú ẩn an toàn cho những loài động thực vật, trong đó có các loài chim không còn lạ lẫm gì với ông.

Mời bạn bấm vào Audio 2 để nghe Giáo sư Võ Quý trăn trở về việc bảo tồn các loài chim.

Trăn trở về chất độc hóa học.

Tôi phải gọi điện hẹn đi hẹn lại mới được GS Võ Quý cho gặp trong vòng 2 tiếng. Ông giáo sư già đang cùng nhiều đồng nghiệp của mình hoàn thành cuốn sách giải đáp thắc mắc về chất độc hóa học dioxin. “Cuốn sách được viết ngắn gọn, dễ hiểu sẽ giúp bà con nhân dân nhiều vùng không còn sợ nhưng cũng không coi thường thứ chất độc thời chiến tranh để lại này nữa. Vì phục vụ nông dân nên chúng tôi phải làm rất kĩ lưỡng, đọc và sửa lại từng chút một”, GS Quý kể.

GS Quý là người sáng lập trung tâm nghiên cứu tài nguyên và môi trường trực thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội. Ông đã đến hầu hết những nơi bị nhiễm chất độc da cam nặng nề nhất để tiến hành nghiên cứu và tham gia rất nhiều các buổi hội thảo, chất vấn liên quan đến dioxin ở Việt Nam. Hàng loạt các phương án, biện pháp nhằm giảm tác hại của chất độc, nâng cao môi trường sống qua việc phát triển trồng rừng đã được ông đưa vào áp dụng đạt kết quả cao.

Năm 2003, GS Võ Quý được trao giải thưởng ‘Hành tinh xanh’, một giải thưởng tương đương giải Nobel về môi trường do tổ chức Ashahi Glass trao tặng. Ông đã dành gần hết số tiền của giải thưởng, gần 6 tỷ đồng Việt Nam, để đầu tư vào các khóa học nâng cao hơn nữa kiến thức về môi trường cho cán bộ các tỉnh thành đang theo học tại trung tâm tài nguyên môi trường.

“Việt Nam có ‘rừng vàng biển bạc’ nhưng nếu không biết gìn giữ thì thật nguy hiểm”, GS Quý lo lắng.

Mời bạn bấm vào Audio 3 để nghe giáo sư Võ Quý nói về thực trạng nhiễm dioxin ở nhiều khu vực của Việt Nam.