ប្រវត្តិសម្តេចសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ប្រវត្តិសម្តេចសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ប្រវត្តិសម្តេចសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ដាក់បញ្ចូលថ្ងៃ 17 November 2012, 18:04 AEDT

សម្តេច​សង្ឃរាជជួន ណាត ជាអ្នក​ប្រាជ្ញ​​អក្សរ​សាស្ត្រ​ខ្មែរ​​ដ៏​ល្បីល្បាញ​ ដោយ​​ព្រះ​អង្គ​​បាន​បន្សល់​ទុក នូវមរតក​ជា​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ដល់កូនខ្មែរ​នាពេល​សព្វថ្ងៃ​នោះ​គឺសៀវភៅ​វចនា​នុក្រម​ភាសាខ្មែរ​​ដ៏​វិសេស​វិសាល។  

សម្ដេច​​ព្រះ​សង្ឃរាជ ជួន ណាត ទ្រង់​​ប្រសូត​​នៅ​​ថ្ងៃ​អង្គារ ​ទី​១១ ខែ មីនា គ.ស.​១៨៨៣ នៅ​ភូមិ​កំរៀង សង្កាត់​​រកា​​កោះ ស្រុក​​គង​​ពិសី ខេត្ត​​កំពង់​ស្ពឺ។ សម្ដេច​​មាន​​ព្រះជាតិ​​ក្នុង​​ត្រកូល​​កសិករ ព្រះ​មាតា​​នៃ​​សម្ដេច​​នាម យក់ ព្រះ​​បិតា​​នាម ព្រហ្ម ជួន។ គ្រួសារ​នេះ​​មាន​​បុត្រ​តែ​​ពីរ​នាក់​​គឺ អង្គ​​សម្ដេច​ព្រះសង្ឃរាជ និង​លោក​​ឧកញ៉ា​​សោភណ្ឌ​​មន្ត្រី ជួន នុត ជា​ព្រះ​​អនុជ​​នៃ សម្ដេច​​ព្រះសង្ឃ​រាជ។

សម្ដេច​កាល​ឋិត​នៅ​ក្នុង​កុមារ​ភាព មាន​ព្រះជន្មាយុ​រវាង​១២​ឆ្នាំ ព្រះ​មាតា​បិតា​បាន​នាំ​យក​ទៅ​ផ្ទុកផ្ដាក់​ឲ្យ​រៀន​សូត្រ​អក្សរ​សាស្ត្រ​ របស់​ជាតិ​ក្នុង​សំណាក់​លោក​គ្រូ​សូត្រ​ស្ដាំ​នាម កែ​ ម៉ម វត្ត​ពោធិ​ព្រឹក្ស ហៅ​វត្ត​ពោល្យំ សង្កាត់​រលាំងកែន ស្រុក​កណ្ដាល​ស្ទឹង ខេត្ត​កណ្ដាល។

ឯកសារ​ជាច្រើន​ដែល​បាន​ចងក្រង​ពី​ជីវប្រវត្តិ​សម្តេច​សង្ឃរាជ​ជួនណាត​បាន​បញ្ជាក់​ដូចគ្នា​ថា លុះ​សម្ដេច​មាន​ព្រះជន្មាយុ​១៤​ឆ្នាំ បាន​បួស​ជា​សាមណេរ ក្នុង​ថ្ងៃ​១៥​កើត គ.ស.​១៨៩៧ នៅ​បំពេញ​កិច្ច​សិក្សា​នា​វត្ត​ពោធិ​ព្រឹក្ស អស់​រយៈ​កាល​ពីរ​ឆ្នាំ ទើប​ចេញ​អំពី​វត្ត​ពោធិ​ព្រឹក្ស​ទៅ​រៀន​សូត្រ​ព្រះ​បរិយត្តិ​ធម៌ ឯ​វត្ត​ឧណ្ណាលោម ក្រុង​ភ្នំពេញ ។

សម្ដេច លុះ​បាន​ព្រះជន្មាយុ​គម្រប់​២១​ព្រះវ​ស្សា​បាន​ទ្រង់​និមន្ត​ត្រឡប់​ទៅ​សូម​ ឧបម្បទា​ជា​ភិក្ខុ ក្នុង​វត្ត​ពោធិ​ព្រឹក្ស​ដែល​ជា​វត្ត​ដើម​វិញ។

សម្ដេច​​ទ្រង់​ទទួល​ព្រះនាម​ប្បញ្ញត្តិ​ថា ជោតញ្ញា​ណោ លុះ​ទ្រង់​បំពេញ​ឧបសម្បទា​ជា​ភិក្ខុភាព​រួច​ហើយ ទ្រង់​ក៏​និមន្ត​ត្រឡប់​មក​គង់​នៅ​វត្ត​ឧណ្ណាលោម ទទួល​ការ​សិក្សា​គន្ថធុរៈ​វិញ​ទៀត។

សម្ដេច​ព្រះសង្ឃ​រាជ មាន​សេចក្ដី​ព្យាយាម​ប្រកប​ដោយ​ថាមពល​ដ៏​ក្លៀវក្លា​ក្នុង​ការ​សិក្សា ទាំង​ផ្នែក​ភាសា​បាលី ទាំង​ផ្នែក​ភាសា​ឯ​ទៀត​ៗ មាន​ភាសា​បារាំង​ ជាដើម។ ការ​សិក្សា​របស់​សម្ដេច​ព្រះសង្ឃរាជ មាន​ជោគ​ជ័យ​ប្រសើរ​ណាស់។

សម្ដេច​ព្រះសង្ឃរាជ ដែល​ទ្រង់​ចាប់​រៀន​វិជ្ជា​ណា​មួយ មាន​វិជ្ជា​បាលី​ជា​ដើម គឺ​រៀន​ដោយ​យក​ព្រះទ័យ​ទុក​ដាក់ ខិតខំ​ប្រឹង​ប្រែង ឥត​មាន​បន្ធូរ​បន្ថយ​ក្នុង​ការ​សិក្សា​នោះ​ឡើយ។

សម្ដេច​ទ្រង់​ទទួល​ការ​សិក្សា​នោះ​គឺ សិក្សា​ដោយ​ឆន្ទៈ​ដ៏​មាន​កម្លាំង​មែន​ទែន ពុំ​មែន​សិក្សា​វិជ្ជា​ណា​មួយ​ដោយ​លេង​ៗ ទេ។ វិជ្ជា​ខាង​ភាសា​បាលី ភាសា​សំស្ក្រឹត និង​ភាសា​បារាំង សុទ្ធ​តែ​វិជ្ជា​ដែល​ប្រដាប់​ដោយ​វេយ្យាករណ៍​ហ្មត់ចត់ ជ្រាល​ជ្រៅ​លំបាក​រៀន លំបាក​យល់​ជាទី​បំផុត ប៉ុន្តែ​សម្ដេច​អាច​រៀន អាច​យល់​ច្បាស់លាស់ ដោយ​ឆាប់​រហ័ស​គួរ​ឲ្យ​កោត​សរសើរ​ពន់​ពេក​ណាស់។

សម្ដេច​ទ្រង់​ចេះ​ដឹង​យល់​ធ្លុះធ្លាយ​ចំពោះ​វេយ្យាករណ៍​គ្រប់​ភាសា ដែល​សម្ដេច​បាន​រៀន មាន​វេយ្យាករណ៍​បាលី​សំស្ក្រឹត​ជាដើម ទាំង​អក្សរសាស្ត្រ​របស់​ជាតិ និង​ពាក្យ​ពេចន៍​ក្នុង​ផ្នែក​វប្បធម៌​បុរាណ​ក៏​សម្ដេច​ចេះ​ចាំ​យល់​ហេតុ​ផល​ ជា​ច្រើន​ណាស់។ ភាសា​សៀម ភាសា​លាវ និង​ភាសា​បារាំង ដែល​សម្ដេច​បាន​រៀន អាច​និយាយ​ប្រាស្រ័យ​ទាក់ទង​នឹង​ជនជាតិ​សៀម ជាតិ​លាវ និង​ជាតិ​បារាំង​បាន។ សម្ដេច​ឈ្លាសវៃ​ប្រសព្វ​យក​តម្រាប់​តាម​សំឡេង​ភាសា​ជាតិ​ដទៃ​ៗ​ឲ្យ​ស្រដៀង ឬ​ដូច​ភាសា​ជាតិ​ដទៃ​បាន។ ភាសា​អង់គ្លេស និង​ភាសា​វៀតណាម ក៏​សម្ដេច​បាន​រៀន អាច​មើល សរសេរ​និយាយ ប្រាស្រ័យ​បាន​​ដែរ។

នៅ​ គ.ស.​១៩១៣ សម្ដេច​ទ្រង់​បាន​ចូល​ប្រឡង​ដេញ​ប្រយោគ​ក្នុង​ព្រះ​ឧបោសថ​រតនារាម វិហារ​ព្រះ​កែវ​មរកត ចំពោះ​ព្រះភ័ក្ត្រ​ព្រះ​ករុណា​ព្រះបាទ​សម្ដេច​ព្រះ​ស៊ីសុវត្ថិ​បាន​៤​ប្រយោគ ដែល​ជា​ប្រយោគ​ជាន់​ខ្ពស់​បំផុត​ក្នុង​សម័យ​នោះ។

នៅឆ្នាំ​១៩១៥ សម្ដេច​ទ្រង់​បាន​ប្រឡង​ជាប់​លេខ​២ បាន​ទទួល​ការ​តែង​តាំង​ជា​សាស្ត្រាចារ្យ​នៅ​សាលា​បាលី​ជាន់​ខ្ពស់ ដែល​សព្វ​ថ្ងៃ​មាន​ឈ្មោះ​ជា​ពុទ្ធិក​វិទ្យាល័យ​សុរាម្រឹត។

លោក ទូច គន់ ពលរដ្ឋ​ម្នាក់​និង​ជា​អ្នក​ស្រាវជ្រាវ​ដែល​បាន​ប្រើប្រាស់​ជា​ប្រចាំ​នូវ​វចនា​នុក្រម​សម្តេច ជួន ណាត​បាន​ថ្លែង​កោត​សរសើរ​ដល់​វីរភាព​និង​ស្នាដៃ​មិន​អាច​កាត់ថ្លៃ​ដែល​សម្តេច​សង្ឃរាជ​ជួន ណាត​បាន​បន្សល់ទុក​មកដល់​សព្វថ្ងៃ។

(សំឡេង)

ស្នា​ព្រះហស្ថ​ខាង​អក្សរសាស្ត្រ​នៃ​សម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ​ព្រះអង្គបាន​កសាង​គម្ពីរ​ដីកា​ជា​ច្រើន​ណាស់ ទាំង​គម្ពីរ​ស្លឹករឹត ទាំង​សៀវភៅ​ ជា​ពិសេស គឺ​សៀវភៅ​ដែល​សម្ដេច​ប្រមូល​រៀបរៀង និង​សៀវភៅ​ដែល​ទ្រង់​ប្រែ​ពី​បាលី​មក​ជា​ភាសា​ខ្មែរ សម្រាប់​ពុទ្ធ​បរិស័ទ​រៀន​សូត្រ។ សៀវភៅ​ទាំងនោះ​ជា​សៀវភៅ​ដែល​កម្រនឹងមាន​អ្នក​ប្រាជ្ញ​ឯណា​នឹង​អាច​ធ្វើកើត។ ស្នា​ព្រះហស្ថ​ដែល​ព្រះអង្គ​បាន​បន្សល់ទុក​មាន​ដូច​ជា វចនា​នុក្រម​ខ្មែរ មាន​២​ភាគ។  វេយ្យាករណ៍​បាលី មាន​២​ភាគ  គហិបដិបត្តិ  សាមណេរ​វិន័យ  និងស្នា​ព្រះហស្ថ​ជាច្រើន​អនេក​ផ្សេង​ទៀត ដែល​មិន​អាច​រៀបរាប់​អស់បាន។

និស្សិត​សាកល​វិទ្យាល័យ​បញ្ញាសាស្ត្រ​មួយរូប​បាន​ថ្លែង​ថា យុវជន​ខ្មែរ​ជំនាន់​ក្រោយ​គួរតែ​ប្រឹង​ប្រែង ស្វែង​យល់ពី​ស្នា​ព្រះហស្ថ​របស់​ព្រះអង្គ​ដើម្បី​បង្ហាញ​ពីកត្តញ្ញូតា​ធម៌​ដល់​អ្នក​ប្រាជ្ញខ្មែរ​អង្គនេះ។

(សំឡេង)

លោក​សំបូ ម៉ាណារ៉ា សាស្ត្រាចារ្យ​ប្រវត្តិ​សាស្ត្រ​នៃ​សាកល​វិទ្យាល័យ​បញ្ញាសាស្ត្រ​បានថ្លែង​ថា ស្នា​ព្រះហស្ថ​ដែល​ជាតិខ្មែរ​មិនអាច​បំភ្លេច​បាន​នោះ គឺ​គ្រឹះ​អក្សរ​សិល្ប៍​ជាតិ​ដែល​ព្រះអង្គ​បាន​បន្សល់​ទុក​រហូត​មក​ទល់​បច្ចុប្បន្ន​និង​ទៅ​អនាគត​កាល​។

(សំឡេង)

សម្តេច​សង្ឃរាជ​ជួន ណាត បាន​ចាប់​ផ្តើម​ធ្លាក់​ឈឺ និង​បាន​សោយ​ទិវង្គត​នៅ​ឆ្នាំ​១៩៦៩។ ព្រះអង្គ​បាន​សោយ​ទិវង្គត​នៅ​ព្រះ​ជន្ម៨៦​ព្រះ​វស្សា វេលា​ម៉ោង ៨​និង​២០​នាទី​យប់។

ឯកសារ​បាន​បញ្ជាក់​ថា ការ​ចូល​ទិវង្គត​នេះ​បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​ពលរដ្ឋនិង​មន្ត្រី​រាជការ​និង​ព្រះរាជ​វង្សា​នុវង្ស យំយែក​ស្តាយ​ស្រណោះ​ចំពោះ​ការ​បាត់បង់​ព្រះអង្គ។

សម្ដេច​ព្រះ​សង្ឃរាជ ដែល​ព្រះ​អង្គ​បាន​យាង​មក​សោយ ព្រះ​ជាតិ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​យើង​នេះ ព្រះ​អង្គ​បាន​ធ្វើ​ប្រយោជន៍ ទាំង​ផ្លូវ​ព្រះពុទ្ធ​សាសនា ទាំង​ផ្លូវ​លោក ទុក​ឲ្យ​ពុទ្ធ​បរិស័ទ​ជា​ច្រើន​ណាស់ ដោយ​ព្រះ​អង្គ​បាន​លើក​ព្រះ​ពុទ្ធ​សាសនា លើក​ប្រទេស​ជាតិ​ឲ្យ​បាន​ថ្កុំថ្កើង​​រុង​រឿង ដោយ​ព្រះ​មធ្យោបាយ​ដ៏​ខ្ពង់ខ្ពស់​បំផុត ឲ្យ​ប្រទេស​ជាតិ​មាន​ឯកភាព សាមគ្គីភាព សន្តិភាព បាន​ឯករាជ្យ​ដ៏​បរិបូរណ៍ ដូច​សេចក្ដី​ប្រាថ្នា ហើយ​សម្ដេច​ព្រះសង្ឃ​រាជ​មាន​ព្រះរាជ​ជីវ​ប្រវត្តិជា​គំរូ​ដល់​សម្រាប់​ជាតិ​ខ្មែរ៕

រឿង​​សំខាន់​ៗ​

អត្ថបទ​​​សំខាន់ៗ​​​ថែម​ទៀត​